PHONG HÀN VÀ PHONG NHIỆT – NHÌN TỪ GÓC ĐỘ ÂM DƯƠNG KHÍ HÓA

Trong Đông phương học, bệnh không chỉ sinh từ nội thương mà còn do ngoại tà xâm nhập. Trong đó Phong đứng đầu lục tà, được gọi là “trăm bệnh chi trưởng”, bởi nó dễ biến hóa, dễ xâm nhập và thường mang theo hàn hoặc nhiệt.

1. Phong Hàn là gì?

Phong hàn là trạng thái hàn tà kết hợp phong tà xâm nhập cơ biểu, làm bế tắc vệ khí. Người mắc thường có biểu hiện:

Sợ lạnh, ngại gió

Đau đầu, mình mẩy nặng nề

Nghẹt mũi, nước mũi trong

Không hoặc ít ra mồ hôi

Chân tay lạnh, mạch phù khẩn

Theo khí học, đây là trạng thái dương khí bị ức chế, giống như lửa bị gió lạnh vùi lấp.

Nguyên nhân thường gặp:

Trúng gió lạnh đột ngột

Ngủ dưới quạt, máy lạnh

Dầm mưa, nhiễm lạnh

Cơ thể suy yếu, vệ khí kém

2. Phong Nhiệt là gì?

Khác với phong hàn, phong nhiệt mang tính bốc phát, nóng, tán.

Dấu hiệu thường thấy:

Sốt, họng đau rát

Khát nước

Mũi nghẹt, dịch vàng

Ho có đờm đặc

Mặt đỏ, tâm phiền

Đây là biểu hiện nhiệt tà động phong, khiến khí cơ bốc nghịch lên trên.

Phong nhiệt thường xuất hiện khi:

Nhiệt độc tích tụ

Ăn cay nóng nhiều

Uất hỏa lâu ngày

Ngoại cảm hóa nhiệt

3. Hàn và Nhiệt khác nhau ở gốc khí

Người xưa nói:

Hàn chủ co rút, nhiệt chủ bốc tán.

Phong hàn làm bế tắc.

Phong nhiệt làm hao tán.

Một bên khiến khí huyết trì trệ.

Một bên khiến tân dịch hao tổn.

Hiểu đúng mới tránh “thấy cảm là dùng thuốc giống nhau”, vì hàn dùng sai thành nặng hơn, nhiệt xử sai dễ lưu tà.

4. Góc nhìn phong thủy dưỡng sinh

Thân thể cũng là một “tiểu trạch”.

Dương suy thì nội trạch lạnh

Hỏa vượng thì nội trạch bốc nhiệt

Khí không thông thì tà dễ nhập

Bởi vậy phòng bệnh không chỉ ở thuốc mà ở dưỡng khí:

Giữ ấm cổ gáy

Đây là cửa ngõ phong tà dễ nhập.

Ngủ tránh luồng gió xuyên

Trong phong thủy gọi là “xuyên phong sát”.

Nhà ở đủ dương quang

Không gian ẩm thấp dễ tụ hàn khí.

Ăn uống thuận thời tiết

Đông dưỡng tàng, hạ dưỡng tâm.

5. Phòng hơn chữa

Muốn tránh phong hàn:

Hạn chế nhiễm lạnh đột ngột

Giữ ấm bàn chân, gáy, bụng

Tăng vận động để dương khí mạnh

Muốn tránh phong nhiệt:

Bớt cay nóng, thức khuya

Giữ tâm bình, giảm uất khí

Điều tiết ăn uống thanh đạm

6. Đạo dưỡng sinh cốt ở cân bằng

Phong hàn không hoàn toàn xấu.

Phong nhiệt cũng không hẳn chỉ là bệnh.

Chúng là biểu hiện mất cân bằng âm dương.

Người hiểu đạo dưỡng sinh không chỉ trị chứng, mà điều khí.

Khi chính khí vững, tà khó xâm.

Khi âm dương điều hòa, phong tự lui.

Bậc cổ nhân nói:

“Chính khí tồn nội, tà bất khả can.”

Chính khí còn vững, ngoại tà khó phạm.

Đó cũng là tinh thần cốt lõi của dưỡng sinh Đông phương.

Biên soạn: Huy Hoàng

Chuyên đề: Huyền học phương Đông